Yapı Sözlüğü
Burkulma
Burkulma, eksenel basınç altındaki ince elemanın stabilite limitini aşarak yana eğilmesi (buckling) olayıdır. Çelik çubuk tasarımının temel kontrolüdür.
Burkulma; Euler kritik yükü, narinlik oranı (λ) ve kesit sınıfına bağlı stabilite limitidir. TS EN 1993-1-1 çubuk burkulma eğrileri (curve a, b, c, d) ile χ azaltma katsayısı hesaplanmasını öngörür. Kolon, makas, bracing ve basınç çubuğu bu kontrole tabidir.
Mesnet koşulları burkulma boyunu (Lcr) belirler; bracing aralığı etkin boyu kısaltır. Eğilme-burkulma, torsiyonel burkulma ve yanal-torsiyonel burkulma farklı modlardır. İmperfections ve ikinci mertebe etkiler gerçek kapasiteyi düşürür.
Yetersiz burkulma direnci ani çökme moduna yol açabilir; kesit artırımı, mesnet iyileştirmesi veya ara bracing gerekebilir. Güvenli tasarımda yük kombinasyonları TBDY ve TS EN 1990 ile birlikte okunur.