Yapı Sözlüğü
CPT (Cone Penetration Test)
CPT (Cone Penetration Test), sabit hızda ilerleyen konik uç ile uç direnci (qc), sürtünme (fs) ve gerektiğinde pore basıncı (u) ölçerek sürekli zemin profili üreten modern saha testidir. Katman ayrımında SPT’ye göre daha tekrarlanabilir sonuç verir.
Cone Penetration Test, zemin içine genellikle 2 cm/s hızla ilerleyen elektrikli veya mekanik koni ile qc, fs ve piezokonide u değerlerini sürekli kaydeder. Robertson sınıflandırması ile zemin davranış tipi (SBT) belirlenir; φ, sıkışabilirlik ve kazık kapasitesi korelasyonlarında kullanılır. Liman dolguları, metro ve endüstriyel sahalarda CPT profili giderek standart hale gelmiştir.
CPT’nin avantajı numune bozulması olmadan ince tabaka ayrımı yapabilmesidir; dezavantajı ise iri çakıl ve kaya zonlarında ilerleyememesi olabilir. SCPT ile kayma dalgası hızı da ölçülerek Vs profili ve sıvılaşma değerlendirmesi desteklenir. SPT N ile qc korelasyonları yerel deneyime bağlıdır; körü körüne aktarım yapılmamalıdır.
Geoteknik raporda CPT derinlik–qc–fs–Rf grafikleri, yorumlanan zemin sınıfları ve tasarım parametreleri birlikte sunulmalıdır. Temel ve zemin iyileştirme seçiminde CPT, sondaj ve laboratuvar verisiyle bütünleşik değerlendirilir; tek başına nihai kapasite hesabı için yeterli sayılmaz.