Yapı Sözlüğü
SPT (Standart Penetrasyon Testi)
SPT (Standart Penetrasyon Testi), split-spoon numune alıcı ile 63,5 kg çekicin 76 cm düşüşünden oluşan darbe sayısı (N) üzerinden zemin sıkılığı ve dayanımını değerlendiren saha testidir. TS EN ISO 22476-3 kapsamında yürütülür.
Standart Penetrasyon Testi, sondaj deliğinde belirli derinliklerde 45 cm penetrasyon için uygulanan darbe sayısı N ile zemin yoğunluğu ve kayma dayanımını dolaylı olarak ölçer. Kum, silt ve yumuşak–katı kil profillerinde φ, taşıma gücü ve sıvılaşma potansiyeli korelasyonlarında temel referans alınır. Sonuçlar su seviyesi, delik temizliği ve enerji düzeltmeleri (N60) ile birlikte yorumlanmalıdır.
N değeri temel tasarımı, istinat analizi ve TBDY kapsamında yerel zemin davranışının değerlendirilmesinde kullanılır; ancak tek başına tasarım parametresi değildir. Laboratuvar triaksiyel/oedometre sonuçları ve CPT profili ile çapraz kontrol edilmesi önerilir. Heterojen dolgu ve çakıl tabakalarında N saçılımı artabilir; bu durumda ek sondaj veya plaka yükleme doğrulaması gerekir.
Türkiye’de zemin etüt raporlarının standart bölümü olan SPT logları, ruhsat ve yapı denetim süreçlerinde taşıma gücü varsayımlarının belgelenmesini sağlar. Azat Agar Mühendislik projelerinde SPT derinliği ve sayısı, yapı yükü ve zemin heterojenliğine göre planlanır; kritik katmanlarda N60 düzeltmesi açıkça raporlanır.