Yapı Sözlüğü
İçsel sürtünme açısı (φ)
İçsel sürtünme açısı (φ), granüler ve drenajlı kohezyonlu zeminlerde normal gerilme artışına bağlı kayma direncini tanımlayan Mohr–Coulomb parametresidir. Triaksiyel, direkt kesme veya SPT/CPT korelasyonlarıyla belirlenir.
φ açısı, tanecik teması ve interlocking etkisinin makroskobik ifadesidir; sıkı kumlarda yüksek, gevşek kum ve yumuşak killerde düşüktür. Drenajlı koşullarda φ', drenajsız hızlı yüklemede ise total gerilme analizi veya cu kullanılır. Peak ve residual φ ayrımı, özellikle heyelan ve tekrarlı yüklerde önemlidir.
Temel taşıma gücü, istinat duvarında aktif–pasif basınç (Ka, Kp) ve şev stabilitesinde φ kritik giriş parametresidir. SPT N ve CPT qc korelasyonları yerel deneyime bağlıdır; laboratuvar CD/CU sonuçlarıyla çapraz doğrulanmalıdır. Su muhtevası ve boşluk oranı değiştikçe φ da değişir.
Proje raporlarında φ’nin hangi deney, korelasyon ve güvenlik yaklaşımıyla seçildiği belgelenmelidir. Deprem ve sıvılaşma değerlendirmesinde efektif gerilme düşüşü φ mobilizasyonunu azaltır; bu nedenle sadece statik φ ile yetinilmemelidir.