Yapı Sözlüğü
Plastik mafsal
Plastik mafsal, deprem yükü altında momentin plastik dönüşümle sürekli aktarıldığı, kontrollü plastik deformasyonun biriktiği taşıyıcı eleman uç bölgesidir. TBDY'de kiriş uçları, kolon tabanları ve perde tabanları tipik plastik mafsal bölgeleri olarak tanımlanır.
Plastik mafsal bölgelerinde betonarme elemanlar bilinçli olarak sınırlı hasara izin verecek şekilde detaylandırılır. Kiriş uçlarında alt ve üst donatının yeterli bindirme boyu, etriye sıklaştırması ve yeterli plastik mafsal uzunluğu sağlanır. Kolon tabanlarında sarılma bölgesi genişletilir; kesme kırılması ve burkulma önlenir. TBDY süneklik sınıfına göre minimum plastik mafsal uzunluğu ve etriye aralığı tablolarda verilir.
Kapasite tasarımının temel hedefi, plastik mafsalların öngörülen yerlerde oluşmasıdır. Güçlü kolon-zayıf kiriş kuralı ihlal edildiğinde plastik dönüş kolonlarda başlayabilir; bu durum göçme önleme hedefini tehdit eder. Perde elemanlarında plastik mafsal genellikle taban bölgesinde yoğunlaşır; sınır eleman donatısı ve perde-kolon bağlantı detayları bu davranışı desteklemelidir.
Şantiyede plastik mafsal bölgelerinde mekanik ek, bindirme eksikliği veya seyrek etriye en sık görülen uygulama hatalarıdır. Donatı demiri kesim listelerinde plastik mafsal bölgeleri ayrıca işaretlenmeli; yapı denetim bu alanlarda sıkı kontrol yapmalıdır. Mevcut bina analizlerinde plastik mafsal yetersizliği güçlendirme gerekçesi olarak raporlanır.