Yapı Sözlüğü
Kapasite tasarımı
Kapasite tasarımı, depremde hasarın kontrollü ve onarılabilir elemanlarda birikmesi için güçlü- zayıf hiyerarşi prensibine dayanan TBDY tasarım felsefesidir. Kolon, kiriş, perde ve birleşimler arasında bilinçli dayanım sıralaması hedeflenir.
Kapasite tasarımında amaç, deprem enerjisinin plastik mafsal bölgelerinde sönümlenmesi ve taşıyıcı sistem bütünlüğünün korunmasıdır. Güçlü kolon-zayıf kiriş kuralı, yeterli kesme kapasitesi (Vc ≥ Vu), sarılma bölgesi detayları ve birleşim kapasitelerinin eleman kapasitesini aşmaması bu yaklaşımın temel uygulamalarıdır. TBDY tüm yeni betonarme ve çelik binalarda kapasite tasarımını esas alır.
Kapasite tasarımı yalnızca kesit boyutlandırması değildir; donatı yerleşimi, etriye sıklaştırma uzunluğu, mekanik ek konumları ve perde kenar donatıları da kapsar. Perde-çerçeve etkileşiminde bağlı perde davranışı, kısa kolon oluşumu ve düzensizlikler kapasite hiyerarşisini bozabilir. Statik proje müellifi hesap raporunda kapasite kontrollerini açıkça göstermelidir.
Mevcut bina değerlendirmesinde kapasite tasarımı ilkelerine uyumsuzluk, ağır hasar ve göçme riski olarak yorumlanır. Güçlendirme projelerinde kolon mantolama, perde ekleme veya sismik izolasyon ile kapasite hiyerarşisi yeniden sağlanmaya çalışılır.