Yapı Sözlüğü
R (Talep azaltma katsayısı)
R, yapının sünek davranışına güvenilerek deprem yükünün tasarımda azaltıldığı TBDY talep azaltma katsayısıdır. Taşıyıcı sistem türü ve süneklik sınıfına göre TBDY Ek 4A tablolarından seçilir.
Talep azaltma katsayısı R, depremde plastik deformasyonların kontrollü biçimde oluşacağı varsayımına dayanır. TBDY 2018'de çerçeve, perde, perde-çerçeve, karma ve az düzensiz sistemler için farklı R değerleri tanımlıdır; yüksek R daha fazla enerji sönümleme beklentisi anlamına gelir. Eşdeğer deprem yükü ve modal spektrum analizinde deprem etkisi R ile birlikte önem katsayısı I üzerinden azaltılır.
R seçimi yalnızca tablo değerini almak değildir; süneklik sınıfı, minimum taşıyıcı sistem oranı, birleşim detayları ve düzensizlik kısıtları birlikte sağlanmalıdır. Örneğin yüksek süneklikli çerçeve sistemlerde güçlü kolon-zayıf kiriş hiyerarşisi, yeterli kesme kapasitesi ve sarılma bölgesi detayları R'nin geçerli olması için şarttır. Aksi halde gerçek süneklik varsayılan R'den düşük kalır.
Mevcut bina değerlendirmesinde R, kapasite spektrumu ve performans noktası hesabında da referans alınır. Şantiyede birleşim kalitesi, donatı eksikliği veya rijit bağlantı hataları R'ye dayalı tasarımın sahadaki karşılığını zayıflatır; bu nedenle statik proje ile uygulama arasında detay denetimi kritiktir.