Yapı Sözlüğü
Şev stabilitesi
Şev stabilitesi, yamaç veya kazı şevinde kayma olasılığının güvenlik faktörü (FS) ile değerlendirilmesidir. Direnç kuvvetlerinin kaydırıcı kuvvetlere oranı kritik yüzeyde hesaplanır.
Limit denge analizlerinde dairesel veya düzlemsel kayma yüzeyleri taranır; FS = kayma direnci / kaydırıcı kuvvet olarak tanımlanır. Yol kazılarında kalıcı durum için genellikle FS ≥ 1,30–1,50 hedeflenir; deprem durumunda daha düşük eşikler kabul edilebilir. Yeraltı suyu yükselmesi efektif gerilmeyi düşürerek FS’yi belirgin azaltır.
Bishop (basitleştirilmiş), Janbu ve Spencer/Morgenstern–Price yöntemleri yaygın kullanılır; yazılım çıktıları zemin parametrelerinin belirsizliği kadar güvenilirdir. Parametre saçılımı yüksekse olasılıksal yaklaşım veya duyarlılık analizi yapılmalıdır. Geçici destekli kazılarda FS ile birlikte deplasman sınırı da kontrol edilir.
FS yetersizse şev düşürme, berm, drenaj, istinat, ankraj veya soil nailing uygulanır. İzleme (inklinometre, piezometre, yüzey çatlakları) hem inşaat hem işletme döneminde risk yönetiminin parçasıdır; yalnızca hesap çıktısına güvenmek yeterli değildir.