Yapı Sözlüğü
Durgun toprak basıncı (K0)
Durgun toprak basıncı (K0), yatay yer değiştirme olmadan oluşan yatay efektif gerilme oranıdır. Jaky yaklaşımı (K0 ≈ 1 − sinφ) normal konsolide zeminlerde sık kullanılır.
K0 durumu, duvar veya kazı yapılmadan önceki yeraltı gerilme alanını temsil eder. Tünel açılımı, diyafram duvar ve derin kazı analizlerinde başlangıç gerilmeleri K0 üzerinden tanımlanır. Aşırı konsolide zeminlerde K0, NC değerinden daha yüksek olabilir.
Kazı ilerledikçe gerilme aktif veya pasif tarafa kayar; bu geçiş deplasman ve destek rijitliğine bağlıdır. Sayısal analizlerde K0 yanlış girilirse duvar momentleri ve ankraj kuvvetleri sapar. Piezometre ve inklinometre verileri K0 varsayımlarının sahadaki karşılığını dolaylı doğrular.
Geoteknik modelleme raporunda K0 seçimi, OCR ve φ ile ilişkilendirilerek gerekçelendirilmelidir. Özellikle yumuşak kil profillerinde K0 hassasiyeti yüksek olduğundan duyarlılık analizi önerilir.