Yapı Sözlüğü
Aktif toprak basıncı
Aktif toprak basıncı, istinat duvarı veya kazı desteğinin zeminden uzaklaşacak yönde hareket etmesiyle oluşan minimum yatay toprak basıncıdır. Rankine ve Coulomb teorileriyle hesaplanır.
Aktif durumda Ka katsayısı φ, duvar sürtünmesi, şev eğimi ve kohezyona bağlıdır; duvarın küçük bir yatay deplasmanı ile aktif basınç mobilizes olur. İstinat duvarı, bodrum perdesi ve kazı desteği tasarımında aktif durum temel statik senaryodur. Su basıncı ve sürşarj aktif yüke eklenir.
Depremde Mononobe–Okabe veya benzeri dinamik aktif basınç artışı dikkate alınır; TBDY ve ilgili kılavuzlar bu ek yükü tanımlar. Kohezyonlu zeminlerde çatlak derinliği ve gerilme dağılımı aktif basıncı değiştirir. Kompaksiyon sonrası dolgularda aktif varsayım her zaman geçerli olmayabilir.
Tasarımda aktif basınç diyagramı, ankraj/istirahat kuvvetleri ve taban kayması birlikte çözülmelidir. Geoteknik raporda Ka seçimi, drenaj koşulu ve deprem katsayıları açıkça belgelenir.